Aynı otel, aynı tarih, aynı saat. Bir arkadaş 12.000 lira görüyor, öbürü 14.000. Ortada hata yok: kişiselleştirilmiş fiyatlandırma tam olarak tasarlandığı gibi çalışıyor. Bu bölümde sistemin senin hakkında hangi sinyalleri topladığını, fiyatını nasıl belirlediğini ve fazla ödememek için ne yapman gerektiğini anlatıyorum.
Kişiselleştirilmiş fiyatlandırma nedir?
Aynı ürünün, aynı anda, aynı sayfada farklı kişilere farklı fiyatla gösterilmesidir. Değişken fiyattan farkı şudur: değişken fiyatta rakam duruma göre değişir (sezon, doluluk, talep) ve o anda sayfaya bakan herkes aynı rakamı görür. Kişiselleştirilmiş fiyatta ise rakam kişiye göre değişir.
Bu gerçekten oluyor mu, yoksa komplo teorisi mi?
Resmi kayıt var. Amerika'daki Federal Ticaret Komisyonu (FTC) 8 şirkete resmi yazı gönderip tüketici verisiyle fiyat belirleyip belirlemediklerini sordu. Gelen cevaplardan çıkan tablo şu: şirketler fiyat belirlerken bulunduğun konuma, demografik bilgine, tarayıcı geçmişine, geçmiş alışverişlerine ve kredi skoruna bakabiliyor. Aynı kurum bu yılın Ağustos ayında kişiselleştirilmiş fiyat için bir uygulama taslağı yayınladı. Bir devlet kurumu bir şeyi düzenlemeye çalışıyorsa o şey oluyor demektir.
Sistem fiyatını hangi sinyallere bakarak belirliyor?
Bölümde yedi sinyali tek tek sayıyorum: kullandığın cihaz, bulunduğun konum, aceleci olup olmadığın (aynı sayfaya kaç kez girdiğin), geçmiş alışveriş davranışın, saat, telefonunun şarj durumu ve alışveriş alışkanlığın. Bunların hiçbiri gizli değil, hepsi bilinen sinyaller.
Türkiye'de de oluyor mu?
Türkiye'de bu konuda resmi bir çalışma henüz yayınlanmadı, dolayısıyla kimse "şu kadar oluyor" diyemez. Ama bu fiyatlandırma sistemleri dünya genelinde satılan yazılımlar; Türkiye'deki büyük e-ticaret siteleri de aynı teknoloji havuzundan besleniyor. Teknik olarak mümkün mü sorusunun cevabı kesinlikle evet. Üstelik enflasyonun yüksek olduğu bir ülkede fiyatlar zaten sürekli değiştiği için, neyin normal zam neyin sana özel fiyat olduğunu ayırmak en zor burada.
Sana özel fiyat gösterilip gösterilmediğini nasıl test edersin?
Dört adım: kendi telefonundan bak ve fiyatı not et, gizli pencere açıp aynı ürüne tekrar bak, evdeki başka birinin cihazından bak, bir gün sonra üst üste girmeden tek seferde bak. Dört rakamı yan yana koy. Aralarında fark varsa bu sana da oluyor demektir.
Fazla ödememek için dört kural
Bir ürüne bakıp bakıp durma, üst üste ziyaret sistemin gördüğü en güçlü sinyallerden biri. En az iki yere bak, karşılaştır. Acele ettiğini hissettiğin an dur, bir gece bekle. Sepette bırakıp beklemeyi dene, birçok sistem bunu fırsat görüp indirim göstermeye başlıyor.
Bölümde ayrıca çapalama (önce 40.000 gösterip sonra 24.000 teklif etme), kıtlık uyarıları ve kişiye özel ürün sıralaması gibi psikolojik tetikleyicileri de konuşuyoruz. Kapanış cümlesi şu: etikette yazan rakam ürünün değeri değil, senin tahmin edilen değerin.
Ben Faruk Toprak. Dijital pazarlama ve arama motoru pazarlaması alanında çalışıyorum, Joykek AI kurucusuyum ve Joy Akademi'de performans pazarlama eğitimleri veriyorum. Yapay Zeka ve Teknoloji'nin 102. bölümü, 23 Eylül 2026.
- 0:00 Giriş: aynı otel, iki farklı fiyat
- 0:30 Bölüm başlıyor
- 2:03 ChatGPT reklamları Türkiye'de
- 3:26 Spotify neden video almıyor
- 3:53 Geçen bölümün özeti: dinlemiyorlar, tahmin ediyorlar
- 4:52 01 - İki farklı şey: değişken fiyat ve kişiselleştirilmiş fiyat
- 6:39 Kişiselleştirilmiş fiyat nedir
- 7:57 02 - Resmi kayıt: FTC'nin 8 şirkete sorduğu soru
- 9:41 Peki Türkiye'de oluyor mu
- 10:07 Google Merchant Center ve dinamik fiyat
- 11:55 03 - Kırılma noktası: sistem senden ne bekliyor
- 12:45 Pazarda pazarlık benzetmesi
- 13:29 04 - Yedi sinyal
- 14:18 Telefonunun şarjı bile sinyal
- 15:20 Kimse oturup sana zam yapmıyor
- 16:42 Dürüst olalım: farkın çoğu masum
- 17:50 Etik sınır nerede
- 18:49 05 - Psikoloji: çapalama, kıtlık, acele
- 21:55 Raflar sana göre diziliyor
- 23:08 06 - Kendin test et: dört adım
- 24:26 07 - Korunmak için dört kural
- 26:49 Haftaya: sesini kopyalayan sistem
Her çarşamba yeni bölüm yayında.
Spotify: Faruk Toprak ile Yapay Zeka ve Teknoloji
Instagram: instagram.com/faruktoprakx
Joy Akademi: joyakademi.com
